Wybierz zamówienie dla zakupu lekcji

Czasy w języku niemieckim w pigułce

  1. Gramatyka niemiecka - czasy przeszłe
  2. Gramatyka niemiecka - czas teraźniejszy
  3. Gramatyka niemiecka - czasy przyszłe
  4. Gramatyka niemiecka - czas zaprzeszły

Język niemiecki opanowujemy najczęściej jako drugi – po angielskim – a niekiedy równolegle. Nic więc dziwnego, że bardzo często te dwie mowy ze sobą porównujemy, również w kontekście trudności. Licząc typowo „na papierze”, to język naszych zachodnich sąsiadów jest nieco łatwiejszy, bo czasów mamy tylko sześć: po dwa przeszłe i przyszłe oraz teraźniejszy i zaprzeszły. 

 

Pod względem nominalnym jest ich zatem dwa razy mniej niż w angielskim. Mimo to uczniowie w początkowej fazie nauki najcześciej stwierdzają, że niemiecki jest o wiele trudniejszy do opanowania. Co ciekawe, trudność ta spada wraz z poziomem zaawansowania, a w przypadku mowy Szekspira – jest dokładnie odwrotnie. Sprawdźmy zatem czym charakteryzują się poszczególne czasy. Poznasz dzisiaj:

 

  • präsens,
  • perfekt i präteritum,
  • plusquamperfekt,
  • oraz futur I i futur II.

 

Oczywiście do listy ważnych spraw gramatycznych warto byłoby dodać jeszcze informacje na temat trybu rozkazującego (imperativ) i bezokolicznika (infinitiv), trybu przypuszczającego Konjunktiv I i II oraz Partizip I i II itd. Jednak to nie są typowe czasy, dlatego dzisiaj skupmy się na omówieniu poniższych zagadnień.

 

Gramatyka niemiecka - czasy przeszłe

 

Zaczynamy od wyrażania tematów dotyczących przeszłości, czyli bierzemy na warsztat czasy perfekt i präteritum. To, kiedy należy ich użyć, zależy od kontekstu samej wypowiedzi, więc trzeba znać nie tylko poprawną budowę zdań pod względem gramatycznym, ale i zakres zastosowań. Zatem:

 

Perfekt

 

  • używany najczęściej,
  • zazwyczaj słyszany podczas wypowiedzi ustnych,
  • wyrażany dla sytuacji z przeszłości o skutkach odczuwalnych obecnie,
  • wymaga znajomości czasowników w formie Partizip II.

 

Zdania tworzymy w ten sposób:

 

Hilfsverb (odmienione haben / sein ) + Partizip II (czasownik na końcu zdania)

 

Ich habe Deutsch gelernt. | Nauczyłem się niemieckiego.

 

Należy pamiętać, że czasowników Partizip II należy się nauczyć na pamięć, ponieważ mamy dość obszerną listę tych nieregularnych. Problem pojawia się również przy wyborze haben i sein, ponieważ trzeba umiejętnie dobierać hilfsverb właśnie. Najczęściej skorzystamy z haben, a sein pojawi się przy wyrażeniach dotyczących ruchu oraz zmiany stanu.

 

Präteritum

 

  • spotykany zazwyczaj w formie pisanej,
  • używany również na drodze oficjalnej, w tym w wypowiedziach publicznych, pracach naukowych lub pismach,
  • jest też mocniej wykorzystywany regionalnie, na północy Niemiec.

 

Konstrukcja wygląda następująco:

 

Osoba + czasownik z odpowiednią dla osoby końcówką + reszta zdania

 

Sie lasen das Buch letzte Woche. | Oni przeczytali książkę w zeszłym tygodniu.

 

Trudność polega więc na tym, aby opanować końcówki dodawane do czasownika, w zależności od osoby będącej podmiotem w zdaniu:

 

  • 1 os. (ich) = końcówka -te;
  • 2 os. (du) = końcówka -test;
  • 3 os. (er, sie, es) = końcówka -te;
  • 1 os. (wir) = końcówka -ten;
  • 2 os. (ihr) = końcówka -tet;
  • 3 os. (sie) = końcówka -ten;

 

Przy okazji znów warto zaprzyjaźnić się z tabelą czasowników nieregularnych – ta „przyjemność” nas nie ominie!

 

Gramatyka niemiecka - czas teraźniejszy

 

Najczęściej gdy będziemy o czymś mówić, to w naturalny sposób będziemy sięgać po präsens, czyli niemiecki czas teraźniejszy. Jest on również dość prosty w budowie, bowiem po raz kolejny wykorzystamy rdzeń czasownika i dodamy do niego odpowiednią końcówkę, których jest sześć – dokładnie tyle, ile osób liczby pojedynczej i mnogiej razem wziętych:

 

  • 1 os. (ich) = końcówka -e;
  • 2 os. (du) = końcówka -st;
  • 3 os. (er, sie, es) = końcówka -t;
  • 1 os. (wir) = końcówka -en;
  • 2 os. (ihr) = końcówka -t;
  • 3 os. (sie) = końcówka -en;

 

Er spricht fließend Englisch. | On mówi płynnie po angielsku.

Sie liest jeden Abend ein Buch. | Ona czyta każdego wieczoru książkę.

 

Uwaga! Präsens można używać również do opisywania czynności, które dopiero się wydarzą, ale są już ustalone – jak chociażby poinformowanie o wizycie u lekarza w konkretny dzień.

 

Gramatyka niemiecka - czasy przyszłe

 

Niekiedy trzeba powiedzieć coś o przyszłości, do tego służą nam dwa czasy:

 

Futur I

 

  • co ciekawe, do określania przyszłości częściej będziemy używać czasu teraźniejszego präsens wraz z okolicznikiem czasu,
  • nie mniej tego futur I przyda się gdy: planujemy, obiecujemy, snujemy prognozy i wygłaszamy rozkazy.

 

Konstrukcja:

 

czasownik posiłkowy werden + czasownik w formie bezokolicznika (na końcu zdania) 

 

Ich werde morgen ins Kino gehen. | Pójdę jutro do kina.

Wir werden nächste Woche einen Ausflug machen. | Zrobimy wycieczkę w przyszłym tygodniu.

 

Futur II



Skoro czas teraźniejszy przejmuje najwięcej obowiązków czasu przyszłego, to po co nam jeszcze trzeci gracz w stawce? Cóż, żeby było czego się uczyć! A tak naprawdę, to czasem futur II ogramy dwie sytuacje:

 

  • z przeszłości, gdy wyrażamy przypuszczenie, że coś w niej się zakończyło;
  • w przyszłości, gdy przypuszczamy, że jakaś sprawa się w niej zakończy.

 

Konstrukcja jest nieco inna:

 

werden w odpowiedniej odmianie + Partizip II + haben / sein (umieszczane na końcu)

 

Ich werde das Buch bis morgen gelesen haben. | Do jutra przeczytam tę książkę.

Du wirst die Hausaufgaben gemacht haben, bevor wir uns treffen. | Zrobisz zadanie domowe, zanim się spotkamy.

 

 

Gramatyka niemiecka - czas zaprzeszły

 

Jest jeszcze jedna ciekawa forma czasowa, czyli czas zaprzeszły. Pewną ciekawostką może być to, że w języku polskim też on występuje, ale jest bardzo rzadko używany. Kto bowiem mówi „malowaliście byli”? Brzmi jak archaizm, prawda? Cóż, przyjrzyjmy się niemieckiej odmianie:

 

Plusquamperfekt

 

  • jest bardzo podobny do przeszłego perfekt,
  • również wykorzystuje w konstrukcji haben i sein,
  • używa się do w sytuacjach, w których opisujemy coś, co zdarzyło się przed inną czynnością dokonaną w przeszłości.

 

Konstrukcja powinna być już znajoma:

 

Hilfsverb (odmienione haben / sein w formie präteritum) + Partizip II (czasownik na końcu zdania)

 

Ich hatte bereits gegessen, als du ankamst. | Ja już zjadłem, gdy ty przyjechałeś.

 

To, o czym warto pamiętać, to zmiana hilfsverb na hatte / war (oczywiście w odmianie odpowiedniej do osoby). Którego użyć? Ponownie przypomnij sobie czas perfekt i będzie to dokładnie ten sam mechanizm: war to czasownik posiłkowy używany podczas opisywania czynności związanych z przemieszczaniem i ruchem.


Jak widzisz, nauki jest ogrom. W tym artykule nie poruszyliśmy nawet ¼ zagadnień związanych z danym czasem – jest tak wiele niuansów i zależności oraz spraw do wytłumaczenia, aby opanować wszystkie zasady i wyjątki. Jeśli chcesz się nauczyć niemieckiej gramatyki, przede wszystkim pracując na przykładach, to możesz wybrać się do BUKI School. To bardzo ciekawe zajęcia prowadzone online, w których uczysz się z najlepszymi korepetytorami o potwierdzonych kompetencjach. Co najważniejsze –  możesz liczyć na pełną, indywidualną uwagę i pomoc przy trudnościach. Warto spróbować!

29.05.2023

Niemiecki biznesowy - czy warto się go uczyć?

Może zaciekawi Was to, że aż 130 milionów osób na świecie porozumiewa się w języku niemieckim. Mówimy tutaj o osobach, dla których niemiecki jest pierwszym językiem. Co więcej, zapewne Was to zdziwi, ale zgodnie ze statystykami prowadzonymi przez Unię Europejską to nie angielski jest najczęściej używanym językiem, a właśnie niemiecki.

29.05.2023

Niemiecki dla dzieci - kiedy zacząć naukę?

Nauka języków jest bardzo istotna w dzisiejszym życiu. Co prawda, większość osób stawia na język angielski, to jednak czasami zależy nam na nauce dzieci również innych języków obcych.

29.05.2023

Angielski czy niemiecki - którego języka lepiej się uczyć?

Nauka języków jest bardzo ważna w dzisiejszym świecie. Bez ich znajomości trudno rozwijać się zawodowo i podróżować. Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić znajomość, którego języka jest bardziej potrzebna. Dużo zależy od tego, co chcemy osiągnąć i do czego dążymy, dlatego dzisiaj porozmawiamy o języku angielskim i niemieckim.

31.10.2023

Przyimki w języku angielskim. Czym są i jak ich używać?

Są dwa typy ludzi: tacy, którym przyimki, zaimki, przysłówki i czasy niedokonane mówią wystarczająco dużo, aby od razu „załapać” o czym jest mowa, a także będący do nich w opozycji i tym samym stroniący od zrozumienia całej tej gramatycznej zawiłości. Co ich łączy? Jeśli będą się oni chcieli porozumieć po angielsku, to można iść o zakład, że z przyimków skorzystają prędzej, niż później.