Wybierz zamówienie dla zakupu lekcji

Imiesłów przysłówkowy w języku polskim - tworzenie i przykłady

  1. Jak tworzyć imiesłowy w języku polskim?
  2. Jakie są różnice pomiędzy imiesłowem przysłówkowym a przymiotnikowym?
  3. Przykłady użycia imiesłowów w języku polskim

Gdybyśmy mieli porównać język polski do gry komputerowej, to gramatyka byłaby wielkim zbiorem misji do wykonania. Wiadomo, że w grach są zarówno takie zadania, które dotyczą głównej fabuły, jak i występują też wątki poboczne, podczas których wykonywania można się równie dobrze bawić. Imiesłowy przysłówkowe w gramatyce są taką właśnie dodatkową misją – mogą wiele zmienić, gdy użyjemy ich w zdaniu, ale w praktyce, w tzw. słowie mówionym, nie spotyka się ich zbyt często. Jak zatem rozpoznać imiesłów przysłówkowy?

 

 

Jak tworzyć imiesłowy w języku polskim?

Na całe szczęście tworzenie zdań z tego typu imiesłowami nie jest zbyt skomplikowane. Te części mowy pochodzą zawsze od czasownika, ponadto wyróżniamy wśród nich dwa rodzaje:

 

  • imiesłów przysłówkowy współczesny, tworzony od czasownika niedokonanego,
  • imiesłów przysłówkowy uprzedni, pochodzący od czasownika w trybie dokonanym.

 

Ich tworzenie jest również proste, bo w praktyce zwracamy uwagę tylko na końcówkę wyrazu. W przypadku imiesłowów przysłówkowych współczesnych będzie to „-ąc”, a uprzednich – „-wszy”. Dla zapominalskich pewnym ułatwieniem będzie dość humorystyczne skojarzenie, iż ta druga końcówka ma wspólne brzmienie z określeniem insektów (wszy), których nikt nigdy nie chciałby zaprosić na swoją głowę. Swoją drogą, zawsze warto szukać tego typu wytłumaczeń i skojarzeń, bo one zwykle mocno pomagają odnaleźć się wśród gąszczu przyswajanych wiadomości – nasza wyobraźnia jest potężna!

 

Jakie są różnice pomiędzy imiesłowem przysłówkowym a przymiotnikowym?

Zostawmy jednak insekty, wróćmy do naszych imiesłowów. Jak zwykle sytuacja się nieco komplikuje, ponieważ język polski daje nam nie tylko jedną „misję poboczną” z dwoma wątkami (przypomnijmy: współczesny, uprzedni), ale też dokłada kolejną. Istnieją bowiem jeszcze imiesłowy przymiotnikowe, również dzielące się na dwie kategorie: czynne i bierne. Tutaj również bazą jest czasownik, ale zmieniają się końcówki. Dla czynnych będzie to „-ący”, „-ąca”, „-ące”, natomiast dla biernych: „-ny”, „-na”, „ne” oraz „-ty”, „-ta”, „-te”. Gołym okiem widać, że w tym przypadku poziom komplikacji rośnie, ale jest to jedynie pozorne wrażenie. Opanowanie tworzenia zdań z imiesłowami przymiotnikowymi jest równie proste, jak w odniesieniu do przysłówkowych.

 

Podsumujmy: różnicę pomiędzy imiesłowami przysłówkowymi a przymiotnikowymi widać w końcówkach wyrazów. Warto je zapamiętać!

 

Przykłady użycia imiesłowów w języku polskim

 

Sama wiedza o końcówkach nic nam nie da, jeśli nie przepracujemy teorii, sięgając do realnych przykładów. Cóż… tak się złożyło, że już w poprzednim zdaniu pojawił nam się imiesłów przysłówkowy współczesny „sięgając”. Ot, najlepszy dowód na to, że zdobywszy wiedzę o imiesłowach, mamy w garści nie tylko teorię, ale też jesteśmy w stanie realnie jej użyć. Uważny czytelnik znów zatrzyma się i powie: „zdobywszy!” – dokładnie tak, to przykład użycia imiesłowu przysłówkowego uprzedniego i to również bezpośrednio w tekście.

 

 

  • Czasownik dokonany „zdobyliśmy” zamieniamy na formę „zdobywszy” i otrzymujemy imiesłów przysłówkowy uprzedni.
  • Czasownik niedokonany „sięgamy” ponownie zamieniamy na „sięgając” i w efekcie korzystamy z imiesłowu przysłówkowego współczesnego.

 

 

Dlaczego zatem jest to „misja poboczna”? Wynika to z plastyczności języka polskiego i tego, że wcale nie musimy korzystać z imiesłowów, jeśli nie chcemy. Wzbogacają one znacząco nasze umiejętności wyrażania i określania dynamicznych wydarzeń, ale moglibyśmy równie dobrze napisać:

 

„Sama wiedza o końcówkach nic nam nie da, jeśli nie przepracujemy teorii i nie sięgniemy do realnych przykładów”.

 

„Oto, najlepszy dowód na to, że po zdobyciu wiedzy o imiesłowach […]”

 

Powyższe przykłady są nawet bardziej „naturalne” w kontekście ich tworzenia i być może dlatego tak rzadko imiesłowy pojawiają się w mowie potocznej. Jednak podczas pisania tekstu, mamy czas na to, aby się zastanowić nad użyciem różnych form, które sprawią, że czytelnik będzie miał więcej frajdy z czytania mocno urozmaiconego artykułu, np. bez wyraźnych powtórzeń. Zwróćmy uwagę, że „sięgając” w pierwszym przykładzie pomogło nam wyeliminować podwójne „nie”, które bez użycia imiesłowu dość niefortunnie pojawia się w zdaniu. W wypowiedzi ustnej nie miałoby to znaczenia, ale wykorzystując naszą wiedzę o imiesłowach przysłówkowych, możemy dowolnie „bawić się” wypowiedzią spisaną na papierze.


Uważasz, że porównanie gramatyki do gier komputerowych było trafne? Chcesz przejść inne „misje poboczne” i dowiedzieć się o języku polskim zdecydowanie więcej w podobny sposób? Możesz to zrobić, wybierając (to imiesłów przysłówkowy współczesny, poznajesz?) zajęcia w ramach BUKI School. Są one prowadzone przez doświadczonych nauczycieli, którzy sięgają do ciekawych przykładów i tłumaczą materiał w sposób bardzo przystępny i łatwy do przyswojenia. W ten sposób nie tylko łatwiej jest się nauczyć na sprawdzian, ale też można zdobyć trochę więcej ponadprogramowych umiejętności!

29.05.2023

Arkusze maturalne 2022 - sprawdź swoje odpowiedzi

Matury już dawno za Wami. Stres z nimi związany już dawno minął. Teraz pozostało Wam tylko czekać na wyniki matur. Zastanawialiście się, jak Wam poszło? Specjalnie dla Was przygotowaliśmy analizę matury z polskiego 2022. Zapraszamy do lektury!

29.05.2023

Nauka polskiego dla ukraińców

Od dłuższego czasu wiele osób zza naszej wschodniej granicy przyjeżdża do naszego kraju. Sytuacja ta nabrała tempa w związku z ostatnimi wydarzeniami. Nie wszystkie osoby, które przyjechały do Polski, znały nasz język, dlatego też dzisiaj wiele osób zadaje sobie pytanie - jak nauczyć naszego języka, czy język polski jest trudny dla Ukraińców oraz gdzie znaleźć dobre kursy języka polskiego dla Ukraińców?

29.05.2023

Jak przygotować się do matury samodzielnie?

Tegoroczni maturzyści zaczynają coraz prężniej przygotowywać się do egzaminu dojrzałości. Matura niemal zawsze wiąże się z większym lub mniejszym stresem. Nie zawsze tak musi być. Wystarczy zadbać odpowiednio wcześniej o dobre przygotowanie, dlatego przygotowaliśmy krótki poradnik - jak przygotować się do matury samodzielnie? (ale nie tylko do matury - poradnik ten jest uniwersalny).

21.08.2023

Jak opisać postać? Praktyczne wskazówki od BUKI School

Nieprzemyślana koncepcja, skupienie się tylko na wybranych cechach (bez pełnych, szeroko zakrojonych wniosków) oraz pisanie o sprawach nie dotyczących bezpośrednio tematu — takie są najczęstsze błędy uczniów mierzących się z tworzeniem opisu postaci. Dlatego dziś sprawdzimy jakie wyzwania stoją przed tworzącym taką charakterystykę i wytłumaczymy krok po kroku, jak stworzyć dobry tekst tego typu.

04.09.2023

Język polski dla obcokrajowców – praktyczne wskazówki dla początkujących

Kraj nad Wisłą to bardzo atrakcyjny kierunek – środek Europy jest nie tylko bogaty turystycznie i kulturowo, ale też intratny ze względu na możliwości biznesowe. Dostrzega to coraz więcej osób, dlatego zapytania o możliwość nauki polskiego są też od niedawna częstsze. Jednak problem polega na tym, że mowa Mickiewicza jest uznawana jako jeden z 10 najtrudniejszych języków na świecie; wśród równie nieprzystępnych co chiński, węgierski, fiński albo islandzki.

13.11.2023

Zasady pisowni „nie” z czasownikami - jak poprawnie używać przeczenia w języku polskim?

Nie ma problemu, dopóki w języku polskim jedynie mówimy. „Schody” zaczynają się wraz z pisownią, bo tutaj czeka na nas nie tylko niewdzięczna polska ortografia, ale też całkiem spora dawka prawideł gramatycznych. Jak do niej podchodzi większość Polaków? Zazwyczaj stosując zasadę „jakoś to będzie” pomieszaną z „na oko”. W praktyce działa to różnie, my twierdzimy, że jednak warto przyswoić kilka zasad. Nie zaszkodzi, a pomoże – z całą pewnością!

15.12.2023

Interpunkcja w języku polskim: poprawne stosowanie kropek, przecinków i innych znaków

Błędy interpunkcyjne w języku polskim można „podziwiać” na masową skalę: na blogach, w reklamach, w mediach społecznościowych, gazetach, pracach uczniów, mailach i wszędzie tam, gdzie w grę wchodzi tzw. czynnik ludzki oraz nieznajomość zasad. Czy koniecznie trzeba się tą interpunkcją przejmować, jak zająć się nauką i co trzeba wiedzieć o podstawowych zasadach?