Wybierz zamówienie dla zakupu lekcji

Jak opisać postać? Praktyczne wskazówki od BUKI School

  1. Co to jest opis postaci?
  2. Jak napisać opis postaci?
  3. Praktyczne wskazówki

Nieprzemyślana koncepcja, skupienie się tylko na wybranych cechach (bez pełnych, szeroko zakrojonych wniosków) oraz pisanie o sprawach nie dotyczących bezpośrednio tematu — takie są najczęstsze błędy uczniów mierzących się z tworzeniem opisu postaci. Dlatego dziś sprawdzimy jakie wyzwania stoją przed tworzącym taką charakterystykę i wytłumaczymy krok po kroku, jak stworzyć dobry tekst tego typu.

 

Z tego tekstu możesz się dowiedzieć:

  • Jaką formą wypowiedzi jest opis postaci i kiedy się ją stosuje?
  • Czy istnieją różne formy charakteryzowania postaci?
  • Od czego zacząć, aby całość pracy przebiegła sprawnie?
  • Jakie elementy powinna zawierać charakterystyka postaci?
  • O których aspektach piszący najczęściej zapomina, a na które kładzie zbyt mocny nacisk?

Co to jest opis postaci?

W bardzo ogólnym ujęciu charakterystyka postaci jest dość łatwą do zrozumienia formą. Na potrzeby tego tekstu wybierzemy bardzo łatwy i doskonale wszystkim znany przykład dość wyrazistej postaci – niech to będzie Harry Potter. Gdy otrzymujemy zadanie opisania tytułowego bohatera, musimy skupić się na jego osobie w pełnym zakresie: wyglądu, charakteru, zachowania, odbioru przez innych etc. Dlatego najważniejsza zasada brzmi:

Aby stworzyć świetny, pełny i zasługujący na wysoką ocenę opis postaci, trzeba przede wszystkim opisywaną osobę dobrze poznać. Bez tego nie będziemy w stanie pójść dalej – po prostu braknie nam danych do przetworzenia. Z tym wiąże się też bezpośrednio druga zasada: Im więcej wiemy na temat danej postaci, tym łatwiej (i szybciej!) przyjdzie nam stworzenie opisu.

 

Każdy, kto przeczytał wszystkie tomy o przygodach Harrego Pottera, będzie miał wystarczający zasób wiedzy, aby stworzyć wyczerpującą charakterystykę bohatera literackiego. Ci, którzy tylko obejrzeli filmy, mogą zmierzyć się z opisem aktora, ale siłą rzeczy nie będą mieli pełnej wiedzy na temat wszystkich wątków ze świata wykreowanego przez Rowling. Na najgorszej pozycji będą te osoby, które nie przeczytały książek i nie obejrzały filmów, a Pottera znają jedynie z opowieści innych oraz obserwacji popkulturowych. Zatem dokładnie tak: szczegółowa wiedza o postaci to baza do stworzenia dobrego opisu, trzeba o tym pamiętać!

 

Rodzaje opisów postaci

Co istotne, teksty o charakterystyce postaci mogą przybierać różne formy, poniżej przykłady:

  1. Opis indywidualny. To „domyślna”, najprostsza forma, ale nie jedyna. Poruszamy się w obrębie jednej tylko persony – odnosząc to do naszego przykładu, będzie to charakterystyka Harrego Pottera.
  2. Opis zbiorowy. Tutaj skupiamy się na grupie ludzi. Przykładowo, moglibyśmy opisać charakterystykę osób skupionych wokół Gryffindoru, czyli domu, do którego należał Harry w Hogwarcie.
  3. Opis porównawczy. Tu należy uważać, bo taka forma może być często praktykowana w ramach zadań szkolnych i egzaminacyjnych. W tym przypadku moglibyśmy np. porównywać Pottera z Ronem Weasleyem, szukając zarówno podobieństw, jak i oczywistych różnic.
  4. Opis w formie autocharakterystyki. W tym przypadku skupiamy się na samym sobie – jako przykład można podać stworzenie opisu własnego w kontekście emocji i przemyśleń oraz porównań po lekturze serii o chłopcu z Privet Drive.

Wniosek: nie każdy opis postaci będzie kładł nacisk na indywidualne cechy jednego bohatera. Zawsze warto dokładnie zapoznać się z poleceniem w zadaniu!

Jak napisać opis postaci?

Po pierwsze trzymamy się prostej konstrukcji: wstęp, rozwinięcie i zakończenie. To pierwszy krok do uniknięcia chaosu w treści! To właśnie na tym fundamencie opiera się stworzenie dobrej koncepcji opisu postaci. 

Kolejną radą jest stworzenie krótkiego planu. Ta z pozoru nadprogramowa praca zaoszczędzi nam później wiele czasu; mając plan, możemy pisać „jak po sznurku”. Dzięki temu o niczym ważnym nie zapominamy. W razie potrzeby plan można w trakcie pisania uzupełnić lub zmodyfikować.

Praktyczne wskazówki

Nasze porady oprzemy o opis indywidualny Harrego Pottera, jako bohatera książek. Podajemy konkretne przykłady, ale większość z nich może śmiało zostać uzupełniona o kolejne drobiazgi, cechy, sytuacje i ważne dane. Przyjrzyjmy się konstrukcji opisu postaci po kolei:

 

Wstęp

We wstępie należy skupić się na podstawach. Ta część tekstu nie powinna być też przesadnie długa. Trzeba pamiętać, że tutaj w skondensowanej formie wprowadzamy czytelnika w temat, podchodząc do sprawy w sposób ścisły (bez własnych przemyśleń!), podając tylko konkretne i potwierdzone informacje. Tworząc wstęp, warto pisać z założeniem, że czytający nasz tekst kompletnie nie zna opisywanej przez nas postaci.

Stosując tę zasadę do naszego przykładu, napisalibyśmy o tym, że:

  • opis dotyczy Harrego Pottera, bohatera książek fantastycznych,
  • poznajemy Harrego jako jedenastoletniego chłopca mieszkającego razem z Dursleyami: wujem, ciotką i kuzynem w domu w Wielkiej Brytanii, niedaleko Londynu,
  • serię książek o nim stworzyła J.K. Rowling, począwszy od połowy lat dziewięćdziesiątych, a każda z nich doczekała się ekranizacji,
  • Harry miał umiejętności magiczne i był bardzo ważną postacią w świecie czarodziejów.

Czy tyle wystarczy na początek? Oczywiście! Taką treść można zawrzeć w 4-6 średnio rozbudowanych zdaniach, a czytelnik po zapoznaniu się z takim wstępem już będzie miał jasność co do tego, kogo dotyczy opis, kto wykreował tę postać i czym ta osoba się zajmowała. Następnie przechodzimy do pogłębienia tych wiadomości.

 

Rozwinięcie

Na tym etapie możemy wykazać się wiedzą. Tu przydadzą się wszystkie dane, jakie zostały w naszej pamięci po lekturze, obejrzeniu filmu, poznaniu kogoś, wysłuchaniu wykładu etc. Naszym zadaniem jest wybranie najważniejszych danych i zachowanie właściwego balansu pomiędzy poszczególnym typem informacji o postaci.

Na czym to w praktyce polega? Otóż nie należy skupiać się zbyt mocno tylko na wyglądzie, lub na ciemnych stronach charakteru, albo relacji z daną grupą. To jeden z częstszych błędów, które skutkują niższymi ocenami! Przykładowo piszący charakterystykę tak bardzo zagłębia się w opis wizerunku postaci, że całkowicie zapomina o jego charakterze. Taka sytuacja zawsze jest odbierana przez oceniającego jako brak wiedzy, a czytelnik tak naprawdę nie otrzymuje treści, którą dobrze się czyta i z której można się dowiedzieć wszystkiego, co najważniejsze.

 

W rozwinięciu możemy się skupić na:

  • stworzeniu kilkuzdaniowego opisu Harrego: o jego szczupłej sylwetce, charakterystycznej bliźnie w kształcie błyskawicy, okularach i skromnym ubiorze. Wartością dodaną będzie również to, że ujmiemy lekką przemianę tego bohatera po tym, jak trafia do Hogwartu (np. że stać go na nowe, charakterystyczne szaty czarodziejów),
  • później przechodzimy płynnie do opisu cech jego charakteru, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych. Warto byłoby podkreślić jego odwagę i umiejętność podejmowania decyzji, ale też ukazać pewne elementy lekkomyślności i „ładowania się w kłopoty”,
  • skupimy się również na jego mocnych i słabych stronach, np. podkreślając dobrą znajomość obrony przed czarną magią i kiepskie wyniki w eliksirach,
  • w kilku słowach odwołujemy się do relacji z otoczeniem, uwzględniając początkowe wycofanie (czas z Dursleyami), szybkie odnalezienie przyjaciół (moment przyjazdu do Hogwartu) oraz osadzenie w otoczeniu wrogów i sceptyków (na przykładzie Draco Malfoya i Slytherinu), jak i wpływ na zjednoczenie czarodziejów w obliczu zagrożenia (szczególnie w dwóch ostatnich tomach książki),
  • dodatkowo opis może zawierać szczegóły dotyczące pewnych charakterystycznych zachowań (np. kłopotliwego i sprawiającego ból połączenia mentalnego z Voldemortem) oraz cech (umiejętność poświęcenia się na podstawie zachowań w turnieju trójmagicznym, zetknięciu ze śmiercią w lesie obok Hogwartu etc).

Jak widać, trzeba faktycznie przeczytać książki, aby móc wykonać pełną analizę postaci, wyławiając ciekawe „smaczki” i konkretne informacje. Rozwinięcie to najdłuższa część całego tekstu, dlatego powinna być wyraźnie mocniej rozbudowana, niż wstęp. W praktyce będzie to kilkadziesiąt zdań, można również śmiało podzielić treść na akapity odwołujące się do poszczególnych typów opisu postaci. 

UWAGA! Pisząc, należy skupić się na postaci i roli jaką odgrywała, a nie na szczegółowym opisie wydarzeń z jej udziałem!

 

Zakończenie

Czas podsumowania to miejsce na kilka wniosków. We wstępie i zakończeniu opisywaliśmy konkretne, wynikające z treści fakty, a w zakończeniu możemy je zebrać w klamrę, wydając własny, rzetelny osąd.

 

W zakończeniu zawieramy:

  • własną ocenę Harrego: czy według nas, jako bohater, postępował dobrze i podejmował słuszne decyzje,
  • to, które elementy postaci wprawiały w irytację, a jakie wywołały zachwyt,
  • oraz opis tego jakie odczucia towarzyszyły nam w trakcie czytania i jak podoba nam się postać.

Tutaj nie podajemy przykładów, bo ta część (kilka zdań) powinna być zawsze indywidualnym podsumowaniem. Podpowiemy tylko, że nie warto „na siłę” przedstawiać dobrej postaci w złym świetle (i odwrotnie) – raczej ponownie trzymamy się konkretów.

 

Tworzenie opisu postaci jest bardzo proste, jeśli doskonale znamy opisywanego bohatera, a przed przystąpieniem do pracy przygotujemy sobie hasłowy plan tego, co chcemy opisać. Ta forma wypowiedzi jest jedną z najprostszych do wykonania, ale wcale nie oznacza to, że nauczyciele zawsze oceniają ją bardzo dobrze. Można bowiem popełnić błędy i za mocno skupić się na pewnych sprawach, innych nie poruszając wcale. To o tym balansie trzeba pamiętać i właśnie po to przydaje się stworzenie dobrego planu!

Jak opisać postać - najczęściej zadawane pytania

Co to jest opis postaci?

Jak napisać opis postaci?

Po pierwsze trzymamy się prostej konstrukcji: wstęp, rozwinięcie i zakończenie. To pierwszy krok do uniknięcia chaosu w treści! To właśnie na tym fundamencie opiera się stworzenie dobrej koncepcji opisu postaci.

29.05.2023

Arkusze maturalne 2022 - sprawdź swoje odpowiedzi

Matury już dawno za Wami. Stres z nimi związany już dawno minął. Teraz pozostało Wam tylko czekać na wyniki matur. Zastanawialiście się, jak Wam poszło? Specjalnie dla Was przygotowaliśmy analizę matury z polskiego 2022. Zapraszamy do lektury!

29.05.2023

Nauka polskiego dla ukraińców

Od dłuższego czasu wiele osób zza naszej wschodniej granicy przyjeżdża do naszego kraju. Sytuacja ta nabrała tempa w związku z ostatnimi wydarzeniami. Nie wszystkie osoby, które przyjechały do Polski, znały nasz język, dlatego też dzisiaj wiele osób zadaje sobie pytanie - jak nauczyć naszego języka, czy język polski jest trudny dla Ukraińców oraz gdzie znaleźć dobre kursy języka polskiego dla Ukraińców?

29.05.2023

Jak przygotować się do matury samodzielnie?

Tegoroczni maturzyści zaczynają coraz prężniej przygotowywać się do egzaminu dojrzałości. Matura niemal zawsze wiąże się z większym lub mniejszym stresem. Nie zawsze tak musi być. Wystarczy zadbać odpowiednio wcześniej o dobre przygotowanie, dlatego przygotowaliśmy krótki poradnik - jak przygotować się do matury samodzielnie? (ale nie tylko do matury - poradnik ten jest uniwersalny).

04.09.2023

Język polski dla obcokrajowców – praktyczne wskazówki dla początkujących

Kraj nad Wisłą to bardzo atrakcyjny kierunek – środek Europy jest nie tylko bogaty turystycznie i kulturowo, ale też intratny ze względu na możliwości biznesowe. Dostrzega to coraz więcej osób, dlatego zapytania o możliwość nauki polskiego są też od niedawna częstsze. Jednak problem polega na tym, że mowa Mickiewicza jest uznawana jako jeden z 10 najtrudniejszych języków na świecie; wśród równie nieprzystępnych co chiński, węgierski, fiński albo islandzki.

24.10.2023

Imiesłów przysłówkowy w języku polskim - tworzenie i przykłady

Imiesłowy przysłówkowe mogą wiele zmienić, gdy użyjemy ich w zdaniu, ale w praktyce, w tzw. słowie mówionym, nie spotyka się ich zbyt często. Jak zatem rozpoznać imiesłów przysłówkowy?

13.11.2023

Zasady pisowni „nie” z czasownikami - jak poprawnie używać przeczenia w języku polskim?

Nie ma problemu, dopóki w języku polskim jedynie mówimy. „Schody” zaczynają się wraz z pisownią, bo tutaj czeka na nas nie tylko niewdzięczna polska ortografia, ale też całkiem spora dawka prawideł gramatycznych. Jak do niej podchodzi większość Polaków? Zazwyczaj stosując zasadę „jakoś to będzie” pomieszaną z „na oko”. W praktyce działa to różnie, my twierdzimy, że jednak warto przyswoić kilka zasad. Nie zaszkodzi, a pomoże – z całą pewnością!

15.12.2023

Interpunkcja w języku polskim: poprawne stosowanie kropek, przecinków i innych znaków

Błędy interpunkcyjne w języku polskim można „podziwiać” na masową skalę: na blogach, w reklamach, w mediach społecznościowych, gazetach, pracach uczniów, mailach i wszędzie tam, gdzie w grę wchodzi tzw. czynnik ludzki oraz nieznajomość zasad. Czy koniecznie trzeba się tą interpunkcją przejmować, jak zająć się nauką i co trzeba wiedzieć o podstawowych zasadach?